प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना (PMFBY): शेतकऱ्याच्या पिकाचं सरकारी कवच

प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना म्हणजे काय?

प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना (PMFBY) ही केंद्र सरकारची एक महत्त्वाकांक्षी पीक विमा योजना आहे. ही योजना १८ फेब्रुवारी २०१६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सुरू केली. याआधी अस्तित्वात असलेल्या NAIS आणि MNAIS या योजनांची जागा PMFBY ने घेतली. या योजनेद्वारे नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण मिळते.

विमा हप्ता किती भरावा लागतो?

PMFBY योजनेतील सर्वात मोठं वैशिष्ट्य म्हणजे शेतकऱ्यांना खूप कमी विमा हप्ता भरावा लागतो. उर्वरित हप्ता केंद्र सरकार व राज्य सरकार मिळून भरते:

• 🟠 खरीप पिके (भात, सोयाबीन, कापूस इ.) — केवळ २% विमा हप्ता
• 🟢 रब्बी पिके (गहू, हरभरा, कांदा इ.) — केवळ १.५% विमा हप्ता
• 🔵 नगदी / बागायती पिके — जास्तीत जास्त ५% विमा हप्ता

कोणत्या नुकसानींवर मिळते भरपाई?

PMFBY योजना शेतकऱ्याला पुढील नुकसानींपासून संरक्षण देते:

• 🔴 नैसर्गिक आपत्ती — गारपीट, पूर, दुष्काळ, वीज, भूस्खलन यामुळे होणारे नुकसान
• 🟣 कीड व रोगराई — पिकावर येणाऱ्या कीटक व रोगांमुळे होणारे नुकसान
• 🟢 काढणीनंतरचे नुकसान — काढणीनंतर १४ दिवसांपर्यंत गारपीट किंवा अतिवृष्टीमुळे नुकसान
• 🔵 Prevented Sowing — पेरणी न झाल्यास (दुष्काळ / अतिपाऊस) नुकसान भरपाई

नोंदणी कशी करावी? (५ सोपे टप्पे)

• Step 1️⃣ — pmfby.gov.in पोर्टलवर जा किंवा जवळच्या CSC केंद्रात संपर्क करा
• Step 2️⃣ — आधार कार्ड, जमिनीचे ७/१२ उतारे, बँक पासबुक जवळ ठेवा
• Step 3️⃣ — पीक, क्षेत्र व हंगाम यांचा तपशील भरा
• Step 4️⃣ — विमा हप्ता भरा (कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी बँकेमार्फत आपोआप)
• Step 5️⃣ — नुकसान झाल्यास ७२ तासांत Crop Insurance App द्वारे तक्रार नोंदवा

Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana — Brief Overview

Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana (PMFBY) is India’s flagship crop insurance scheme launched on 18 February 2016. Farmers pay a minimal premium — 2% for Kharif, 1.5% for Rabi, and 5% for commercial crops — while the government subsidises the rest. The scheme covers crop loss due to natural calamities, pests, diseases, post-harvest losses, and prevented sowing. Enrollment is done through pmfby.gov.in, banks, or Common Service Centres (CSC). Claim reports must be filed within 72 hours via the Crop Insurance App or helpline 14447.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)