जगातलं सर्वांत जुनं शेती-पीक कोणतं, असा प्रश्न विचारला तर उत्तरांच्या यादीत मसूर नक्की येते. पुरातत्त्व दाखल्यांनुसार तिची लागवड ९,५००–१३,००० वर्षांपूर्वीपासून होत असावी. आणि इतकी वर्षं टिकून राहण्याचं कारणही साधं आहे – कमी पावसाच्या प्रदेशातही ती तग धरते. म्हणूनच दुष्काळी पट्ट्यात मसूर ही केवळ डाळ नसते, ती एक विमा असते.

Lentil (Masoor) is an annual plant of the family Fabaceae, botanically Lens culinaris (also Lens esculenta). Native to Central Asia, it has been cultivated for 9,500–13,000 years, and because it survives in low-rainfall regions it is now grown worldwide. The bushy plant grows 15–75 cm tall with compound, feather-like alternate leaves and 5–7 pairs of leaflets; flowers are white, pink, red or purple. The flat, smooth pods usually hold two round seeds, reddish, tawny or brown. Per 100 g the seeds supply about 26 g protein and 60 g carbohydrate, amino acids such as isoleucine and lysine, fibre, B-group vitamins and plenty of iron; roughly 30% of the starch is slowly digestible, making lentils useful for people with diabetes. India ranks third in pulse production after chickpea and black gram. World production is about 4 million tonnes a year, led by Canada, followed by India, Australia, Turkey and the USA.

📚 हे सुद्धा नक्की वाचा

• राजगिरा – उपवासाचे पौष्टिक धान्य
• आंबट चुका – भाजीची माहिती
• कर्बोदके (Carbohydrates) – माहिती
• सप्ताळू (Peach) – फळाची माहिती
• ऑलिव्ह (जैतून) – झाड, तेल आणि उपयोग
• परिसंस्था (Ecosystem) म्हणजे काय?
• ट्यूलिप फूल – माहिती व लागवड
• यकृत (Liver) – रचना, कार्य आणि आरोग्य

प्रश्न: मसुराचे शास्त्रीय नाव काय आहे?

उत्तर: मसुराचे शास्त्रीय नाव लेंस क्युलिनॅरिस असून ती लेंस एस्क्युलेंटा या नावानेही ओळखली जाते. ती फॅबेसी कुलातील वर्षायू वनस्पती आहे.

प्रश्न: मसूर मधुमेही रुग्णांसाठी चांगली आहे का?

उत्तर: मसुरातील कर्बोदकांपैकी सुमारे ३०% स्टार्च सावकाश पचणारा असतो, त्यामुळे रक्तातील साखर झपाट्याने वाढत नाही. या कारणाने मसूर मधुमेही रुग्णांसाठी फायद्याची मानली जाते. तरीही वैयक्तिक आहाराबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

प्रश्न: १०० ग्रॅम मसुरामध्ये किती प्रथिने असतात?

उत्तर: १०० ग्रॅम मसुराच्या बियांपासून सुमारे २६ ग्रॅम प्रथिने आणि ६० ग्रॅम कर्बोदके शरीराला उपलब्ध होतात. सोबत तंतुमय पदार्थ, ब-समूह जीवनसत्त्वे आणि मुबलक लोहही मिळते.

प्रश्न: मसुराचे उत्पादन जगात सर्वाधिक कोणत्या देशात होते?

उत्तर: जगात दरवर्षी सुमारे ४० लाख मेट्रिक टन मसुराचे उत्पादन होते. यात कॅनडा अग्रेसर असून त्याखालोखाल भारत, ऑस्ट्रेलिया, टर्की आणि अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने यांचा क्रमांक लागतो.

प्रश्न: मसुराची शेंग व बी कशी दिसते?

उत्तर: शेंगा चपट्या, गुळगुळीत व लांबट गोलसर असून त्यांत सामान्यतः दोन बिया असतात. बिया गोल, बहिर्वक्र आणि लालसर, पिंगट किंवा तपकिरी रंगाच्या असतात.