---
title: "Sheesham Tree Information in Marathi: शिसवी – फर्निचरमागचा सोनेरी वृक्ष"
url: https://www.majhimauli.com/sheesham-tree-information-in-marathi/
type: post
date: 2026-04-09
modified: 2026-07-26
markdown_url: https://www.majhimauli.com/sheesham-tree-information-in-marathi.md
author: "bhairibhavanitech"
---

# Sheesham Tree Information in Marathi: शिसवी – फर्निचरमागचा सोनेरी वृक्ष

घरातल्या जुन्या कपाटावर हात फिरवून पाहा. गडद तपकिरी रेषा, आणि त्यांच्या मधोमध सोनेरी झाक. सुतार त्याला नुसतं ‘शिसम’ म्हणतो. पिढ्या टिकणारं हे लाकूड ज्या झाडाकडून येतं, ते झाड बहुतेकांनी कधी नीट पाहिलेलंच नसतं. शिसवीची ही ओळख करून घेतली की फर्निचरकडे बघण्याची नजरही बदलते.






## 📌 शिसवी वृक्ष – झटपट माहिती





घटक
तपशील





मराठी नावं
शिसवी, शिसम, शिसू



शास्त्रीय नाव
डाल्बर्जिया सिसू (Dalbergia sissoo)



कुल
फॅबेसी (Fabaceae)



इंग्रजी नाव
Indian Rosewood



मूळ स्थान
दक्षिण इराण व भारतीय उपखंड



उंची व व्यास
सुमारे २५ मीटर; खोडाचा व्यास २–३ मीटर



विशेष दर्जा
पंजाब राज्याचा राज्यवृक्ष






## शिसवी म्हणजे नेमकं कोणतं झाड?


शिसवी हा मोठा पानझडी वृक्ष असून त्याला ‘शिसम’ आणि ‘शिसू’ अशीही नावं आहेत. इंग्रजीत त्याला इंडियन रोझवुड म्हणतात आणि त्याचं शास्त्रीय नाव डाल्बर्जिया सिसू आहे. तो फॅबेसी कुलातला — म्हणजे बाभूळ, कुळीथ, वाटाणा आणि घेवडा याचे नातेवाईक. मूळ स्थान दक्षिण इराण आणि भारतीय उपखंड. भारतात सिंधू खोऱ्यापासून **ब्रह्मपुत्रेपर्यंतच्या** विस्तीर्ण प्रदेशात, हिमालयाच्या पायथ्याला, दक्षिण भारतात आणि श्रीलंकेतही तो आढळतो.




## पानं, फुलं आणि शेंगांची ओळख


झाड सुमारे २५ मीटर उंच वाढतं, पण सामान्यपणे त्याहून लहान असतं. मोकळ्या जागेत वाढलेल्या झाडांची खोडं वाकडीतिकडी वाढतात. साल गडद तपकिरी व भेगाळलेली असते. पानं संयुक्त, मोठी, एकाआड एक आणि चामड्यासारखी चकचकीत असतात; पर्णिका तीन ते पाच, प्रत्येक तीन ते आठ सेंटीमीटर लांब, अंडाकृती पण टोकदार. फुलं पानांच्या बगलेत येतात, सुगंधी, अवघी सात ते आठ मिलिमीटर लांब आणि पिवळसर पांढरी. शेंग चार ते आठ सेंटीमीटर लांब, पातळ व चपटी असून पिकल्यावर तडकते; आत एक ते चार काजूच्या आकाराच्या बिया.





### ✨ शिसवी वृक्षाची ठळक वैशिष्ट्यं



 
- 🔴 शास्त्रीय नाव डाल्बर्जिया सिसू; इंग्रजीत Indian Rosewood
 
- 🔵 पानं चामड्यासारखी चकचकीत; पर्णिका ३ ते ५
 
- 🟢 फुलं सुगंधी, ७–८ मिमी लांब व पिवळसर पांढरी
 
- 🟠 शेंग पिकल्यावर तडकते; आत १ ते ४ चपट्या बिया
 
- 🟣 रोपवनांत सुमारे २० महिन्यांत ६–७ मीटर उंची
 
- 🟡 भारत व पाकिस्तान या दोन्हींच्या पंजाबचा मानाचा वृक्ष





## लाकडाची खरी किंमत कशात आहे?


शिसवीच्या लाकडातलं रसकाष्ठ पांढरं ते फिकट तपकिरी असतं, पण मध्यभाग सोनेरी पिंगट असून त्यावर गर्द रेषा उमटतात. ही नक्षीच फर्निचरला किंमत देते. ओंडके सरळ व लांब मिळतात, म्हणून सुतारकामात कमी वाया जातं. उच्च दर्जाचं सजावटी सामान, पेट्या आणि कपाटं यासाठी हे लाकूड मोठ्या प्रमाणात वापरलं जातं. याशिवाय इमारत बांधकाम, कागद उद्योग, कोळसानिर्मिती आणि जळण अशा कामांतही त्याचा वापर होतो. म्हणजे **ओंडक्यापासून भुशापर्यंत** काहीही फुकट जात नाही.




> सोनेरी पिंगट गाभा आणि त्यावरच्या गर्द रेषा — शिसवीच्या लाकडाची ओळख कोणत्याही प्रमाणपत्राशिवाय पटते.



## खडकाळ जमिनीतही तग धरणारा वृक्ष


शिसवीला सोटमुळे येतात आणि त्यापासून मुनवे तयार होतात. त्यामुळे लागवड बिया लावून किंवा मुनवे लावून करता येते. वाळू, खडे आणि गोटे असलेल्या रुक्ष जमिनीतही हा वृक्ष चांगला वाढतो — शेतकऱ्यांसाठी हा मोठा फायदा. पद्धतशीर रोपवनांत सुमारे वीस महिन्यांत झाडं सहा ते सात मीटर उंच होतात. पंजाब, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, हिमालयातील प्रदेश आणि आसाम या भागांत त्याची मुद्दाम लागवड केली जाते.




## दोन देशांतल्या पंजाबचा मानाचा वृक्ष


शिसवी हा भारतातील पंजाब राज्याचा राज्यवृक्ष आहे. पाकिस्तानातील पंजाब प्रांतानेही त्याला प्रांतीय वृक्षाचा दर्जा दिला आहे — सीमेच्या दोन्ही बाजूंना एकाच झाडाचा सन्मान, ही गोष्ट लक्षात राहणारी. औषधी उपयोगही आहेत. पानं कडू व उत्तेजक असून परमा रोगावर वापरली जातात, बियांचं तेल त्वचारोगांवर उपयुक्त मानलं जातं आणि पाला जनावरं आवडीने खातात. मात्र औषधी वापर करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणं आवश्यक असतं.




## Sheesham Tree Information in Marathi (English Summary)



The sheesham tree, botanically Dalbergia sissoo and known in English as Indian Rosewood, is a large deciduous tree of the Fabaceae family. Called Shisavi in Marathi, it is native to southern Iran and the Indian subcontinent and grows to about 25 metres, with a trunk diameter of two to three metres.


Sheesham wood furniture is prized for its golden-brown heartwood streaked with darker lines. The tree also serves construction, paper and charcoal industries, and it is the state tree of Punjab in both India and Pakistan.






## ❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)



▸ शिसवीचं शास्त्रीय नाव काय आहे?


शिसवीचं शास्त्रीय नाव डाल्बर्जिया सिसू (Dalbergia sissoo) असून ती फॅबेसी कुलातील वनस्पती आहे. इंग्रजीत तिला इंडियन रोझवुड म्हणतात.


▸ शिसवीचं लाकूड कशासाठी वापरतात?


उच्च दर्जाचं सजावटी सामान, पेट्या व कपाटं बनवण्यासाठी ते मुख्यतः वापरलं जातं. याशिवाय इमारत बांधकाम, कागद उद्योग, कोळसानिर्मिती आणि जळणासाठीही त्याचा उपयोग होतो.


▸ शिसवीची लागवड कशी करतात?


लागवड बिया लावून किंवा सोटमुळांपासून तयार होणारे मुनवे लावून केली जाते. वाळू, खडे व गोटे असलेल्या जमिनीतही वृक्ष चांगला वाढतो आणि रोपवनांत सुमारे २० महिन्यांत ६–७ मीटर उंच होतो.


▸ शिसवी कोणत्या राज्याचा राज्यवृक्ष आहे?


शिसवी हा भारतातील पंजाब राज्याचा राज्यवृक्ष आहे. पाकिस्तानातील पंजाब प्रांतानेही त्याला प्रांतीय वृक्षाचा दर्जा दिला आहे.






## समारोप


शिसवी हे झाड दोन टोकांना जोडतं — रुक्ष खडकाळ जमीन आणि घरातलं देखणं फर्निचर. झपाट्याने वाढणारा, कमी पाण्यात तग धरणारा आणि उपयोगात बहुपेडी असलेला हा वृक्ष वनीकरणासाठी उत्तम पर्याय ठरतो. पुढच्या वेळी शिसमचं कपाट खरेदी करताना त्या रेषांमागे किती वर्षांची वाढ उभी आहे, याचा विचार करून पाहा.





### 📚 हेही नक्की वाचा – मराठी निबंध व माहिती



 
- 🔴 [फक्त स्टेटस नाही, आत्म्याला भिडणारी कथा](https://www.majhimauli.com/sambhaji-maharaj-balidan-din-quotes-marathi/)
 
- 🔵 [पृथ्वी वाचवण्यासाठी आजच जाणून घ्या धक्कादायक सत्य!](https://www.majhimauli.com/jal-pradushan-prakalp/)
 
- 🟢 [बायको साठी वाढदिवसाच्या शुभेच्छा](https://www.majhimauli.com/bayko-birthday-wishes-in-marathi/)
 
- 🟠 [दसऱ्याचा अर्थ, इतिहास आणि महत्व जाणून घ्या!](https://www.majhimauli.com/dussehra-essay-in-marathi/)
 
- 🟣 [Importance of Cleanliness – तुमचे जीवन बदलणारी सवय](https://www.majhimauli.com/importance-of-cleanliness/)
 
- 🟡 [गुढीपाडवा निबंध- नव्या वर्षाची प्रेरणादायी सुरुवात](https://www.majhimauli.com/gudi-padwa-mahiti-marathi/)
 
- ⬤ [तंत्रज्ञानाची किमया निबंध मराठी](https://www.majhimauli.com/tantradnyanachi-kimaya-nibandh-marathi/)
 
- 🔸 [हृदयाला भिडणाऱ्या मराठी प्रेम कविता](https://www.majhimauli.com/heart-touching-love-poem-in-marathi/)